Jo Cortenraedt

Van gemeente naar gemeenschap

EIJSDEN-MARGRATEN – Elke gemeente denkt tegenwoordig na over branding. Wat zijn wij, wat willen we zijn en wat willen we naar buiten dragen? De gemeente Eijsden-Margraten is daar intensief mee bezig en heeft ervoor gekozen om de eigen verhalen van de bewoners centraal te stellen onder het thema ‘Dichtbij het leven’. Burgemeester Dieudonné Akkermans en communicatiestrateeg Toos Hofstede vertellen over hoe dat in de praktijk vorm gaat krijgen.

Aan schoonheid is er geen gebrek in de sinds vijf jaar bestaande fusiegemeente Eijsden-Margraten. Rond de vijftien dorpskernen barst het van de natuur. Van hoogstam fruitbomen tot graften, van Maas tot Heuvelland, van bossen tot grotten. Deze heuvellandgemeente heeft het allemaal. En nog veel meer. Cultuur bijvoorbeeld. Heel veel verenigingen en tradities die zorgen voor een levendige gemeenschap.

Dieudonné Akkermans is zichtbaar opgetogen. Hij heeft net te horen gekregen dat de Amerikaanse autoriteiten akkoord zijn gegaan met het plan voor een visitor center bij de Amerikaanse militaire begraafplaats. Voordat dit klaar is zal het wel gauw 2019-2020 zijn, maar dat doet er niet toe. “Er is zo’n 35 jaar aan gewerkt om dit voor elkaar te krijgen, we zijn er heel blij mee.”

“Dit heuvellandschap is tegelijkertijd inspirerend en rustgevend”

Dieudonné Akkermans

De burgemeester is al enige jaren in de weer om in zijn gemeente een zelfbewustzijnsproces van de grond te krijgen en de resultaten ziet hij langzaam maar zeker komen. De herdenking van zeventig jaar bevrijding is in Eijsden-Margraten onder de noemer Liberation zeer ruim gevierd met diverse memorabele evenementen en activiteiten, waarbij de Amerikaanse Begraafplaats centraal stond. “Er gingen van tevoren stemmen op om het sober te doen omdat het al zo lang geleden is en het voor de jeugd te ver weg zou zijn. Het tegendeel bleek waar. De hele gemeenschap heeft deze herdenking gedragen en er actief aan deelgenomen. Dat heeft bijgedragen tot versterking van de gemeenschapszin.”

Regelmatig gaat hij op verkenning – te voet, op de fiets, per auto – om de schoonheid van het landschap in zijn gemeente te ervaren. “Dit heuvellandschap is tegelijkertijd inspirerend en rustgevend. We mogen er ons wat meer van bewust zijn hoe prachtig het hier is. De natuur, de cultuur, we zijn eigenlijk een heel rijke gemeente. Dat mogen we best wat duidelijker zeggen. Tegen ons zelf en tegen de buitenwereld. Daarvoor mogen de luiken best wat verder open gezet worden.”

Om dat te doen, is communicatiestrateeg Toos Hofstede van het bureau viaStory gevraagd mee te denken en te werken.

“Hoe brengen we de overheid dichter bij de burgers?”

Toos Hofstede

“We zijn op zoek gegaan naar de ziel van de gemeente Eijsden-Margraten. Het doel dat wij onszelf stellen in het werk dat we verrichten, is de identiteit van onze klanten opnieuw te definiëren. Authenticiteit is daarbij het sleutelwoord. De eerste conclusie die we tijdens ons onderzoek bij de gemeente Eijsden-Margraten trokken, is dat de gemeentelijke organisatie er is om de gemeenschap te faciliteren. Ze is daar dienstbaar aan. We moesten dus niet op zoek naar de ziel van de gemeente, maar naar die van haar gemeenschap. Hoe brengen we de overheid dichter bij de burgers, en andersom, en hoe zorgen we ervoor dat deze gemeente nog beter in staat is in te spelen op de veranderingen die in de samenleving spelen? Eigenlijk is niet de burgemeester onze opdrachtgever, maar de gemeenschap.”

En zo is er na een uitvoerige rondgang langs de gemeenschap gekozen voor het centrale thema ‘Dichtbij het leven’.

De vertaalslag wordt gemaakt door een portal te maken waarin niet alleen de gemeente de informatieleverancier is, maar ook de bewoners. “Binnen de portal die deze zomer gelanceerd wordt, nemen de inwoners en ondernemers de bezoeker letterlijk aan de hand. Ze geven tips en delen persoonlijke verhalen en herinneringen. We denken dat dit zorgt voor een nog grotere betrokkenheid bij de eigen woonomgeving.”

Daarnaast wordt gewerkt aan een programma om het vijfjarig bestaan van Eijsden-Margraten te vieren. Weliswaar een heel jonge leeftijd voor een gemeente, maar wel met een lange en rijke historie.

De gemeente telt maar liefst 250 verenigingen, groot en klein. “Dat is uniek,” vertelt Akkermans. “Met z’n allen doen we er veel aan om die verenigingen springlevend te houden. Dan heb je het niet alleen over het geven van subsidies. Het gaat er vooral ook om dat je die verenigingen zo veel mogelijk bij de activiteiten betrekt en dat je ook vraagt naar hun ideeën. In feite zijn zij onze ambassadeurs, veel meer dan wij van het gemeentebestuur. De jonkheden bijvoorbeeld of een dirigent als Jan Cober, dat zijn degenen die naar buiten uitdragen wat hier allemaal gebeurt, dat wij hier in harmonie met elkaar leven en dat het hier aantrekkelijk is om te wonen of om naartoe te komen.”

De nieuwe portal zal vooral met de seizoenen meegaan. En die zijn in Eijsden-Margraten goed te merken. Niet alleen buiten in de natuur, maar ook als je kijkt naar de activiteiten en evenementen. Het carnaval in de winter, het planten van de mei-den in de lente, de processies en bronkfeesten in de zomer, de jacht in de herfst.

Het Heuvelland is van oudsher een agrarische streek met veel fruitbouw. De bekende hoogstambomen die voor een deel nog gespaard zijn gebleven en die in het voorjaar staan te pronken met hun bloesem, zijn daar een mooi kenmerk van.

“Maar we leven in een andere tijd met veel concurrentie vanuit het buitenland,” vertelt de burgemeester. „Dus is het zaak om met de fruitboeren mee te denken hoe ze economisch gezond kunnen blijven. Er is een samenwerking tussen de veilingen van Margraten en Sint Truiden waardoor je efficiënter kunt opereren en je je, onder meer met nieuwe fruitrassen, beter op de buitenlandse markt kunt richten. De biologische teelt, de slow-food-beweging, het zijn allemaal ontwikkelingen waar je over moet nadenken. Want als je alle land omploegt en er alleen nog maar maïs teelt, dan krijg je een monocultuur en wordt het landschap onaantrekkelijker. Belangrijk is dat je de boeren, de bewoners en iedereen erbij betrekt om zo samen sterker te worden. Het leggen van verbindingen, dat is de taak van de overheid. Dat is iets anders dan als overheid alleen maar regels bedenken en opleggen.”

Noot – Dit artikel verscheen eerder in Chapeau Magazine.

Meer artikelen.